Κάθε χρόνο την πρώτη εβδομάδα του Νοεμβρίου πηγαίνω στη Σέριφο για ένα Zen retreat. «Α, τι ωραία!» είναι συνήθως η αντίδραση όσων το ακούνε. Πράγματι είναι όμορφα, αλλά για λόγους διαφορετικούς από αυτούς που νομίζουν.
Υποθέτω πως υπάρχει η εντύπωση ότι συνθέτουμε μια συντροφιά που είμαστε Ζεν στην εξοχή. Υπάρχει όντως ομορφιά, χωρίς όμως χαλάρωση και ξεκούραση με τους συμβατικούς όρους. Στην πραγματικότητα αυτό που κάνουμε περιλαμβάνει πολλή κούραση και αντισυμβατική προσέγγιση της ζωής.
Η «συντροφιά» μας λέγεται σάνγκα, μια ομάδα δηλαδή που απαρτίζεται από ασκητές στον δρόμο του Ζεν. Στο καθημερινό πρόγραμμα προβλέπεται πολλή σιωπή, αρκετές ώρες διαλογισμού, ομιλίες του δασκάλου και «σάμου», δηλαδή εργασίες όπως μαγείρεμα, καθαριότητα, αγροτικές δουλειές και πρακτική εξάσκηση στις τελετουργικές μορφές ενός μοναστηριού. Μαθαίνουμε για παράδειγμα να χτυπάμε την καμπάνα ή τα ξύλινα όργανα όταν ψέλνουμε τη Σούτρα της καρδιάς της υπερβατικής σοφίας.
Την εβδομάδα που ονομάζεται σεσίν και αναπαριστά την εβδομάδα φώτισης του Βούδα, ασκητές και ασκήτριες ζούμε μια ζωή αντίστοιχη με αυτή στα Ζεν βουδιστικά μοναστήρια. Τις πρώτες μέρες υπάρχει μεγάλη αντίσταση. «Πάλι τα ίδια· τι θέλω εγώ εδώ· έχω αφήσει πίσω δουλειές, φίλους, οικογένεια, τη “σημαντική” μου ζωή». Στη μέση της εβδομάδας ξεκινάει η «βουτιά» – πλέον δεν γραπώνομαι από σκέψεις και ιστορίες. Τις τελευταίες μέρες δεν θέλω να φύγω.
Για μένα ο βουδισμός είναι φιλοσοφία. Υπάρχω γιατί υπάρχεις. Ο εαυτός μου επιμένει να μου λέει ότι είμαι αυτόνομος ενώ όσο περισσότερο ασκούμαι στο να παρατηρώ τις σκέψεις και να τις αφήνω να φεύγουν τόσο περισσότερο καταλαβαίνω, μάλλον αισθάνομαι, ότι η ζωή δεν έχει αρχή μέση και τέλος. Το μόνο που υπάρχει είναι το παρόν που και αυτό δεν έχει όρια.
