Skip to content
Home » Ο Άγις Στίνας, ο Κορνήλιος Καστοριάδης κι εγώ: Φλεγόμενη μνήμη

Ο Άγις Στίνας, ο Κορνήλιος Καστοριάδης κι εγώ: Φλεγόμενη μνήμη

    Ο Άγις Στίνας, ο Κορνήλιος Καστοριάδης κι εγώ: Φλεγόμενη μνήμη

    Published
    Ο Γιάννης Ταμτάκος (αριστερά), ο Κορνήλιος Καστοριάδης και ο Κώστας Καπώνης στο πολιτικό μνημόσυνο του Άγι Στίνα (Νομική Σχολή Αθηνών, Μάρτιος 1989)

    Ο Άγις Στίνας, ο Κορνήλιος Καστοριάδης κι εγώ: Φλεγόμενη μνήμη

    Published
    Ο Γιάννης Ταμτάκος (αριστερά), ο Κορνήλιος Καστοριάδης και ο Κώστας Καπώνης στο πολιτικό μνημόσυνο του Άγι Στίνα (Νομική Σχολή Αθηνών, Μάρτιος 1989)
    Ο Χρήστος Μωρογιάννης αφηγείται στο Short Stories τη μοναδική του γνωριμία με τον Άγι Στίνα και την περιστασιακή επαφή του με τον Κορνήλιο Καστοριάδη, φωτίζοντας δύο εμβληματικές μορφές της εξεγερσιακής πράξης και του ριζοσπαστικού στοχασμού

    Γνώρισα τον Κορνήλιο Καστοριάδη έμμεσα μέσω του κοινωνικού επαναστάτη Άγι Στίνα – κατά κόσμον Σπύρος Πρίφτης. Συνάντησα τον Κορνήλιο μόνο μία φορά. Έμπαινε στις εκδόσεις Ύψιλον / Βιβλία, στη Ζωοδόχου Πηγής. Απλώς χαιρετηθήκαμε και του είπα ότι γνώριζα καλά τον Στίνα.

    O Στίνας έμενε στην οδό Αριστάρχου 21Α στο Παγκράτι, σε ένα ισόγειο, δωρεάν, που του είχε παραχωρήσει ο γενικός γραμματέας της Κ.Ο. Μαχητής Αγησίλαος Χριστοδουλόπουλος. Ο Στίνας ήταν απόλυτος αρνητής των υλικών αγαθών. Ήταν πάμπτωχος, μα δεν στενοχωριόταν. Δεν τον είδα ποτέ να έχει λεφτά πάνω του ή να παραγγέλνει κάτι… Ούτε πορτοκαλάδα.

    Δεν μιλούσε ποτέ για λεφτά και για τις οικονομικές δυσκολίες του – ζούσε μόνο για και από τις ιδέες του. Για όσους είχαν κάνει πολλά χρόνια φυλακή –όπως ο ίδιος– έλεγε χαμογελώντας: «Μπήκα παιδί, βγήκα γέρος». Μια φράση που τη λέω και εγώ συχνά· από αυτόν την πρωτοάκουσα. Συνήθιζε να φοράει σακάκι και παντελόνι κοτλέ παλιού στιλ. Δεν κάπνιζε.

    Τον επισκεπτόμουν πολύ συχνά. Απλώς [πήγαινα στο σπίτι του] χτυπούσα το κουδούνι και με δεχόταν. Ήταν πολύ σοβαρός, ισόβιος υπερασπιστής των ιδεών του, και ηγέτης. Μιλούσαμε για το κίνημα και την ιστορία. Δεν ασχολούνταν με τίποτε άλλο. Μόνο με ιδέες, βιβλία και εφημερίδες.

    Κάποια φορά τον άκουσα να λέει ότι συγκινήθηκε πολύ που ο Pablo (Μιχάλης Ράπτης) έγραψε στην αυτοβιογραφία του για την ασκητική ζωή του. Κάποια άλλη φορά συνάντησα στο σπίτι του τον αγωνιστή του επαναστατικού κινήματος Γιάννη Ταμτάκο (1908-2008).

    Τον επισκεπτόμουν πολύ συχνά. Απλώς [πήγαινα στο σπίτι του] χτυπούσα το κουδούνι και με δεχόταν. Ήταν πολύ σοβαρός, ισόβιος υπερασπιστής των ιδεών του

    Όταν ο Στίνας μου είπε ότι ο Κορνήλιος Καστοριάδης συμμετείχε στην οργάνωσή του στη διάρκεια της Κατοχής, ένιωσα μεγάλη χαρά. Και αυτό γιατί ο Καστοριάδης εκτός από μεγάλος στοχαστής, υπήρξε και ενεργός επαναστάτης. Δεν ήταν απλώς διανοούμενος, ήταν επαναστάτης διανοούμενος. Δεν ήταν μόνο στοχαστής, ήταν επαναστάτης στοχαστής.

    Ο Καστοριάδης υπερασπίστηκε την ιδέα της αυτόνομης κοινωνίας – μιας κοινωνίας που θα διαδεχτεί τον καπιταλισμό χωρίς να διολισθήσει στη σταλινική γραφειοκρατία. Μιας κοινωνίας στην οποία η εξουσία θα ασκείται από τα ίδια τα εργατικά συμβούλια και όχι από κάποια νέα τάξη «ειδικών» ή γραφειοκρατών. Χωρίς αυτή την προϋπόθεση, πίστευε, δεν θα μπορέσει να υπάρξει πραγματικά επαναστατική κοινωνία.

    Για πολλούς Έλληνες φοιτητές και αναζητητές στο Παρίσι του ’68 ο Κορνήλιος ταυτίστηκε με το ίδιο το πνεύμα του Γαλλικού Μάη. Όπως είπε και ο σκηνοθέτης Κώστας Φέρρης, «ο Γαλλικός Μάης ήταν ο Κορνήλιος και ο Κορνήλιος ήταν ο Γαλλικός Μάης».

    Θυμάμαι που κάποια στιγμή ρώτησα τον Στίνα: «Είναι επαναστάτης ο Καστοριάδης; Είναι ακροαριστερός, συμβουλιακός κομμουνιστής; Αν ανήκει κάπου, εκεί δεν είναι ο τόπος του;».

    Κι εκείνος μού απάντησε: «Είναι ακόμη και σήμερα μέλος της ομάδας! Η ομάδα είναι ακόμα ενεργή». Δεν είπε ποτέ «η δική μου ομάδα» – πάντα «η ομάδα».

    Από την άλλη είναι γνωστό ότι ο Καστοριάδης δεν ταυτίστηκε ποτέ πλήρως με καμία οργάνωση. Παρέμεινε πάντοτε ανεξάρτητος στοχαστής, διατηρώντας απόσταση από κάθε δογματισμό. Ο Στίνας, παρότι υποστήριζε τους αναρχικούς, έμεινε κι αυτός πιστός στις δικές του ιδέες, πέρα από στενές οργανωτικές ταυτότητες.

    Ο Στίνας ήταν πολύ ευγενικός με όλους, ειδικά με τις γυναίκες. Δεν ειρωνεύτηκε ποτέ, δεν μίλησε με μίσος για κανέναν ποτέ. Ούτε καν για τους «σταλινικούς» που στην Κατοχή έψαχναν τόσο τον ίδιο όσο και τον Καστοριάδη για να τους δολοφονήσουν.

    Είχαμε συμφωνήσει, επειδή δεν μπορούσε να σταθεί όρθιος για πολύ –τον είχε επηρεάσει και η υγρασία από την Ακροναυπλία– να τον πάω με αυτοκίνητο στα Εξάρχεια για να πιούμε καφέ και να μιλήσει με όποιον θα ήθελε να του μιλήσει. Συγκινήθηκε [θυμάμαι], αλλά δυστυχώς δεν προλάβαμε…

    banner_300_250
    Picture of Χρήστος Μωρογιάννης
    Ο Χρήστος Μωρογιάννης είναι τελειόφοιτος Αγγλικής Φιλολογίας, νυν συνταξιούχος

    Κεντρική φωτογραφία
    Από το προσωπικό αρχείο του Θ. Παπαδόπουλου

    ΣΧΕΤΙΚΑ LINKS

    MORE STORIES

    Μάη του ’68_1968-May_ shortstories.gr
    Short

    Έτσι έζησα τη νύχτα των οδοφραγμάτων τον Μάη του ’68 (Α΄ μέρος)

    Ο Κώστας Φέρρης γυρίζει για το Short Stories τον χρόνο πίσω, στις 10 του Μάη του ’68 στο Παρίσι, τη νύχτα που οι επαναστατημένοι φοιτητές γέμισαν τη γαλλική πρωτεύουσα οδοφράγματα και συγκρούστηκαν με τις δυνάμεις κρατικής καταστολής

    Μάη του ’68_παρίσι Γαλλία shortstories.gr
    Short

    Έτσι έζησα τη νύχτα των οδοφραγμάτων τον Μάη του ’68 (Β΄ μέρος)

    Ο Κώστας Φέρρης συνεχίζει την αφήγηση στο Short Stories των γεγονότων που έζησε τη νύχτα των οδοφραγμάτων στη διάρκεια του Μάη του ’68 και διασώζει τον τρόπο που επινοήθηκε το σύνθημα «Κάτω από τα πλακόστρωτα η αμμουδιά»

    Μάη του ’68_MAY 1968_Paris_shortstories.gr ΡΟΒΗΡΟΣ ΜΑΝΘΟΥΛΗΣ
    Short

    Ο Ροβήρος Μανθούλης στο Παρίσι τον Μάη του ’68

    Μια αφήγηση του Ροβήρου Μανθούλη από το 2018 σχετικά με όσα έζησε ως παρατηρητής στο Παρίσι τον Μάη του ’68, τον καιρό της φοιτητικής επανάστασης και της μαζικής απεργιακής κινητοποίησης