•••

Ήταν έρωτας με την πρώτη ματιά για την Αμερικανίδα συλλέκτρια και ιστορικό μόδας Τζέι Αν Μπράουν (Jae Ann Brown) όταν το  Σεπτέμβριο του 1993 αντίκρισε τα αβανγκάρντ παπούτσια του τότε 80χρονου υποδηματοποιού Βασίλη Σταματάκη στο Ηράκλειο Κρήτης.

Τα λίγα φανταχτερά και ιδιαίτερα παπούτσια στη βιτρίνα του δεν ήταν προς πώληση, όπως την ενημέρωσε ο υποδηματοποιός. Tης αποκάλυψε δε ότι περισσότερα από 400 ζευγάρια χειροποίητα παπούτσια βρίσκονταν κρυμμένα στο πίσω μέρος του μαγαζιού του.

Ο Σταματάκης για περίπου 30 χρόνια (1941-1969) σχεδίασε 36 συλλογές με εκατοντάδες ευφάνταστα παπούτσια με ζωντανά χρώματα, αλλά μόνο όταν συνταξιοδοτήθηκε τόλμησε να εκθέσει κάποια από αυτά.

Ο Σταματάκης ήταν σαν να ζούσε δυο ζωές. Στη μια, την comme il faut, έφτιαχνε τα συντηρητικά παπούτσια που θα έντυναν τα πόδια των σοβαρών κυριών της εποχής. Η άλλη βρισκόταν κρυμμένη στο πίσω μέρος του μαγαζιού του. Εκεί έβαζε όλη τη φαντασία και την ακραία δημιουργικότητά του για να φτιάξει παπούτσια που θα προκαλούσαν τα «χρηστά» ήθη της συντηρητικής κοινωνίας του Ηρακλείου. Παπούτσια σκανταλιάρικα, προκλητικά, τολμηρά αλλά κυρίως στιλάτα.

Εν τέλει η Τζέι έκανε και άλλα ταξίδια στο Ηράκλειο Κρήτης και αγόρασε 38 ζευγάρια από τα χειροποίητα παπούτσια που τη μάγεψαν. Η συλλογή της βρίσκεται στο σπίτι της στην Πενσιλβάνια. Ακόμη θυμάται το περιστατικό που συνέβη μια εποχή στη Νέα Υόρκη: «Μια φορά φορούσα ένα ζευγάρι στο πολυκατάστημα Barneys στη Νέα Υόρκη και ένας πωλητής έπεσε στα γόνατά μου, παρακαλώντας με να του πω από πού τα έχω αγοράσει».

Ο Σταματάκης –συνταξιούχος όταν τον γνώρισε η συλλέκτρια– σκεφτόταν να δημιουργήσει ένα ιδιωτικό μουσείο για να στεγάσει τα ιδιαίτερα παπούτσια του. Ωστόσο μέχρι τον θάνατό του το 1999 δεν πρόλαβε να το υλοποιήσει. Η τύχη των μοναδικών αυτών παπουτσιών που θα μπορούσαν να βρίσκονται στις προθήκες κάποιου μουσείου μόδας έκτοτε αγνοείται.

Η Jae Ann Brown έχει ολοκληρώσει τη συγγραφή του βιβλίου της για τον Βασίλη Σταματάκη, το οποίο αναμένεται να εκδοθεί στις ΗΠΑ τον χειμώνα του 2024.