Skip to content
Home » News » Εικόνα και ψευδαισθησιακή πληροφόρηση στο μετα-σύμπαν

Εικόνα και ψευδαισθησιακή πληροφόρηση στο μετα-σύμπαν

    Εικόνα και ψευδαισθησιακή πληροφόρηση στο μετα-σύμπαν

    Published

    Εικόνα και ψευδαισθησιακή πληροφόρηση στο μετα-σύμπαν

    Published
    Η Δωροθέα Κοντελετζίδου μοιράζεται με το Short Stories τους στοχασμούς της για τη λειτουργία της εικόνας στον 21ο αιώνα, την εποχή της έκρηξης του οπτικού πολιτισμού

    Τι οδηγεί μια ιστορικό/θεωρητικό τέχνης να υιοθετήσει έναν τίτλο διάλεξης αλλά και έκθεσης –τι έκθεση άραγε;– Τέχνη χωρίς εικόνες-«εικόνες» όταν όλο της το έργο βασίζεται στην παρατήρηση και ερμηνεία της εικόνας;

    Μήπως η μουσική περφόρμανς και η εικαστική περφόρμανς που εμπεριέχονται στα 3 Solos και που ήταν ιδέα και πρόταση του μουσικού Αλέξανδρου Λουλούδη προς εμένα και τον Έκτορα Μαυρίδη ή μήπως ο γραπτός λόγος ή η λευκή επιφάνεια του υπολογιστή;

    Σε μια συνέντευξη παλαιότερα με είχαν ρωτήσει «σε ποια εποχή του παρελθόντος θα ήθελα να ζήσω;». Στις αρχές του 20ού αιώνα ή στη δεκαετία του ’60, είχα απαντήσει χωρίς δεύτερη σκέψη. Φυσικά η επόμενη ερώτηση που προέκυψε ήταν «γιατί;».

    Αφενός γιατί είχαμε την απελευθέρωση της ζωγραφικής ύλης από το άλλοθι της αναπαράστασης με αποτέλεσμα ο στόχος της ζωγραφικής να μην είναι η παραγωγή εικόνων. Αλλά αντίθετα μια αντίσταση στις εικόνες. Δηλαδή ένα είδος εικονοκλαστικής αντίστασης ώστε να αναδειχθεί η ιδεολογική και κριτική δύναμη ως προς την αυταπάτη απάντησα. Καθώς και την επανάσταση της τεχνολογίας των αρχών του 20ού αιώνα. Αλλά και γιατί στη δεκαετία του ’60 καθίσταντο σαφείς νέες διεκδικήσεις και οι κοινωνικοί αγώνες που «συμπαρέσυραν» και την τέχνη. Η οποία «συνοδεύτηκε» από μια ακόμα τεχνολογική επανάσταση. Δεν είναι άλλωστε τυχαίος ο τίτλος της ομαδικής έκθεσης που είχα επιμεληθεί με θέμα «Images-Icons» (2002) συμπλήρωσα.

    Θεωρητικά ανακαλώ στη μνήμη μου τον Πιερ Σουλάζ (Pierre Soulages) που τοποθετήθηκε με την άρνηση της εικόνας στη ζωγραφική. Τον Μπιλ Βιόλα (Bill Viola) που δήλωνε πως τελείωσε η εποχή της οπτικής εικόνας. Και ό,τι άλλο είχα διαβάσει στα αφιερώματα του περιοδικού «Revue d’Esthétique» για την εικόνα τη δεκαετία του ’80 και εννοείται τον Ρολάν Μπαρτ (Roland Barthes). Παρεμφερής εξάλλου ήταν κάποια στιγμή και η εισήγησή μου για τον Νικόλαο Κάλλας (Nicolas Calas).

     

    Δυστύχημα Τεμπών, καταστροφές στον θεσσαλικό κάμπο. Το σημείο μηδέν για μένα αυτής της επαυξημένης πραγματικότητας. Είμαι θεατής καταστροφών, πολέμων

    Η εικόνα με απασχολεί. Με απασχολεί και ως μέσο χειραγώγησης. Το αναφέρω συχνά σε μαθήματα: «Να είστε καχύποπτοι/ες με τις εικόνες, σε κάθε είδους εικόνα».

    Αρχές του 21ου αιώνα και η ειρωνεία είναι πως αναφέρομαι στις εικόνες της ιστορίας της τέχνης οι οποίες αποτελούσαν και αποτελούν ιστορική, αρχιτεκτονική, πολιτική, κοινωνιολογική, γεωγραφική, επιστημονική, γεωγραφική πηγή πληροφόρησης. Αλλά και στη σημειολογία της διαφήμισης στην επίδρασή της στο οπτικό υποκείμενο.

    Ειρωνεία γιατί δεν έχει επέλθει η έκρηξη του οπτικού πολιτισμού, των ΜΚΔ, της ψηφιακής τεχνολογίας που ο καθένας/μία «αποτυπώνει» τη δική του στιγμή και την καθιστά γεγονός επικοινωνίας, «επίδρασης» στην καθημερινότητα του « ψηφιακού άλλου».

    Η ψηφιακή εικόνα γίνεται ένας άλλος ιερός τόπος λατρείας αλλά και ψευδαισθιακής πληροφόρησης. Το ιερό στην τέχνη, για το οποίο έγραφα το 1993, με αφορμή το συμπόσιο Art Village, επικαλούμενη τη «διπλή απληστία» του Χέλντερλιν (Hölderlin), «παγιδεύεται» ως μέσο επικοινωνίας στην καθημερινότητα –σαν μια άλλη pop art– που όμως αναζητά στο μετασύμπαν το «ξένο», το «άγνωστο», αυτό που «ανήκει» και δεν «ανήκει» σε όλους, «το αν-οίκειο», το «αν-υπολόγιστο» –σύμφωνα με τον Μάριο Κόστα (Mario Costa)– με αποτέλεσμα η εικόνα του να δρα ως έργο, να δρα ως παρουσία κάποιου «ιερού» στην επαυξημένη πραγματικότητα.

    Δυστύχημα Τεμπών, καταστροφές στον θεσσαλικό κάμπο. Το σημείο μηδέν για μένα αυτής της επαυξημένης πραγματικότητας. Ίσως είναι άρνηση, ο θάνατος αυτό που βίωσα, ίσως οφειλόταν και στον Έβρο, την Εύβοια αλλά αίφνης αυτό το «μετα-σύμπαν» στη ροή της οθόνης μου μοιάζει να είναι μια βίαιη εισβολή σε μια πραγματικότητα την οποία δεν βιώνω. Είμαι θεατής καταστροφών, πολέμων.

    Εσωστρέφεια. Επιστροφή στον λόγο, στη γραφή. Τέχνη είναι ο λόγος, η αμφισβήτηση του λόγου, τέχνη είναι η σκέψη, η νόηση, η ιδέα, όπως έγραφε και ο Μαρσέλ Ντισάν (Marcel Duchamp) πριν από έναν αιώνα. Τέχνη είναι η συνύπαρξη τριών διαφορετικών ανθρώπων που θα κινηθούν με το σώμα τους στον ίδιο χώρο μια δεδομένη χρονική στιγμή. Τα 3 Solos ίσως αποτυπώνουν και τη μοναξιά.

    •••

    Η έκθεση – διάλεξη «Τέχνη χωρίς εικόνες-“εικόνες”» της Δωροθέας Κοντελετζίδου θα λάβει χώρα την Παρασκευή 15 Δεκεμβρίου στις 20.00 στο Καταφύγιο του Ορατός (Στρ. Σφέτσου 2, Θεσσαλονίκη). Το Σάββατο στον ίδιο χώρο και την ίδια ώρα θα παρουσιαστεί η περφόρμανς «Προσέγγιση» του Έκτορα Μαυρίδη και την Κυριακή η drums & ποίηση περφόρμανς «LoveCreates» του Άλεξ Λουλούδη.

    banner_300_250
    Δωροθέα Κοντελετζίδου
    Η Δωροθέα Κοντελετζίδου είναι ιστορικός/θεωρητικός τέχνης

    ΣΧΕΤΙΚΑ LINKS

    MORE SHORT STORIES

    Photo

    Εικόνες του κόσμου μας με τον φακό του Νικόλα Γιακουμίδη

    Η έκθεση «Νίκος Γιακουμίδης (1963-2022): Μια μικρή αναδρομή στο έργο του», που πραγματοποιείται στο πλαίσιο της Thessaloniki PhotoΒiennale 2023, παρουσιάζει σημαντικά γεγονότα μιας ταραγμένης εποχής που κατέγραψε ο πρόωρα χαμένος φωτοδημοσιογράφος