Όσα ζήσαμε στην Τιενανμέν τον Ιούνιο του 1989

Στους δρόμους αντικρίσαμε καμένα λεωφορεία, αυτοσχέδια οδοφράγματα, νέους που κουνούσαν σαν λάβαρα μεγάλα χάρτινα λουλούδια (αργότερα μάθαμε ότι αυτό είναι σημάδι πένθους) και πολλούς στρατιώτες που επιτηρούσαν την κατάσταση.

Κάναμε μια στάση σ’ ένα μικρό λαϊκό εστιατόριο, όπου κι εκεί μας κοιτούσαν απορημένοι που κυκλοφορούσαμε στους δρόμους.

Καθώς πλησιάζαμε προς το κέντρο της πόλης, η κατάσταση γινόταν ολοένα πιο επικίνδυνη. Οι περαστικοί στον δρόμο μας προειδοποιούσαν ότι στην Τιενανμέν πέφτουν πυροβολισμοί. Ο οδηγός του τρίκυκλου ταξί μας είπε «ως εδώ. Πιο κάτω δεν θα σας πάω. Είναι επικίνδυνο». Γνωρίσαμε στον δρόμο έναν Γερμανό φοιτητή. Μας κάλεσε για τσάι στο παλιομοδίτικο δωμάτιο του μικρού ξενώνα που έμενε, πολύ κοντά στην πλατεία. Μας περιέγραψε με λεπτομέρειες τα αιματηρά γεγονότα και μας είπε ότι κηρύχθηκε στρατιωτικός νόμος και πως οι ξένοι πολίτες δεν είναι ασφαλείς. Κατευθυνθήκαμε στην πλατεία.

Ήταν αυτονόητο ότι κανένα ραντεβού δεν ήταν εφικτό. Πλησιάζοντας την πλατεία από τη λεωφόρο Τζανκομενγουέι χωθήκαμε σε ένα πλήθος, κυρίως νέων ανθρώπων, που επιχειρούσε να προσεγγίσει, ίσως και να επανακαταλάβει, την πλατεία. Όταν το πλήθος άρχισε να οπισθοχωρεί για να αποφύγει το νέο κύμα πυροβολισμών και τρίκυκλα ποδήλατα μετέφεραν αιμόφυρτους τραυματίες, πηδήξαμε τον φράχτη και βρήκαμε καταφύγιο στο ξενοδοχείο Beijing.

Το ξενοδοχείο είχε εκκενωθεί από την κινεζική αστυνομία γιατί στην ταράτσα του τα τηλεοπτικά συνεργεία των ανταποκριτών είχαν ελεύθερη πρόσβαση στην πλατεία. Ο φοβισμένος φύλακας του ξενοδοχείου μας είπε να φύγουμε το συντομότερο. Αργά το απόγευμα, όταν τα πράγματα κάπως ηρέμησαν, επιστρέψαμε με τα πόδια στο ξενοδοχείο μας.

Την επόμενη μέρα μείναμε αποκλεισμένοι στο ξενοδοχείο και κάναμε μικρές βόλτες στην περιοχή γύρω από αυτό. Η πληροφόρησή μας για τα γεγονότα ήταν ελάχιστη. Όταν τελικά λειτούργησαν τα τηλέφωνα, μιλήσαμε με την ελληνική πρεσβεία. Περίπου μισή ώρα αργότερα έφτασε πίσω από το ξενοδοχείο το αυτοκίνητο της πρεσβείας με λευκή σημαία και με κολλημένα στα τζάμια του αυτοκινήτου χαρτιά Α4 που έγραφαν στα κινεζικά «Ξένη αντιπροσωπεία – Μην πυροβολείτε». Οδηγούσε το αυτοκίνητο ο ίδιος ο πρέσβης Μάνος Μεγαλοκονόμος. Συνοδηγός και μεταφραστής ήταν ένας Κύπριος φοιτητής.

Η πρεσβεία βρισκόταν στο διπλωματικό compound. Εκεί, και στα γύρω σπίτια των διπλωματών, είχαν βρει καταφύγιο και άλλοι Έλληνες και κυρίως Κύπριοι φοιτητές, που ήταν πολλοί. Μεταξύ αυτών ήταν και ο καθηγητής του Παντείου Γιάννης Γιαννουλόπουλος και αρκετοί Κύπριοι φοιτητές, κυρίως ζωγράφοι και γιατροί που σπούδαζαν βελονισμό και εναλλακτικές μεθόδους ιατρικής. Μεταξύ τους ήταν και ο γιατρός Θεοχάρους, ο οποίος βρισκόταν σε κατάσταση σοκ γιατί είχε δει να εκτελούνται τραυματίες φοιτητές στο νοσοκομείο στο οποίο εργαζόταν. Δίπλα στην ελληνική πρεσβεία βρισκόταν η πρεσβεία των ΗΠΑ όπου είχε ζητήσει πολιτικό άσυλο ο διάσημος αστροφυσικός Fang Lizhi και υπήρχε στενή παρακολούθηση.

Ζήσαμε μια εβδομάδα σε καθεστώς αβεβαιότητας και περιορισμού, παρακολουθώντας τις εξελίξεις από διεθνείς ραδιοφωνικούς σταθμούς, από τα τηλεγραφήματα τέλεξ και από τις ενημερώσεις του πρέσβη που είχε καθημερινές επαφές με τους άλλους πρέσβεις. Τα βράδια ακούγαμε διαρκώς τον ήχο των ερπυστριών από τα άρματα που περιπολούσαν. Στο κοινό αυτό κλίμα αγωνίας που μοιραζόμασταν αναπτύχθηκαν σχέσεις αλληλεγγύης και η ζωή μας εκείνη την εβδομάδα ήταν κινηματογραφική.

Την έβδομη ημέρα ο πρέσβης μας ενημέρωσε ότι δόθηκε άδεια πτήσης της Αεροφλότ. Επιστρέψαμε στη Μόσχα. Η ελληνική και κυπριακή ομάδα συνέχισε με ανταπόκριση στην Αθήνα. Διαβάζοντας τον διεθνή Τύπο, στον οποίο δεν είχαμε πρόσβαση στο Πεκίνο, συνειδητοποιήσαμε πως βρεθήκαμε στο επίκεντρο ενός από τα σημαντικότερα πολιτικά γεγονότα του 20ού αιώνα.