Skip to content
Home » Λίγες λέξεις για το βαθιά ανθρώπινο έργο του Παντελή Βούλγαρη

Λίγες λέξεις για το βαθιά ανθρώπινο έργο του Παντελή Βούλγαρη

    Λίγες λέξεις για το βαθιά ανθρώπινο έργο του Παντελή Βούλγαρη

    Published

    Λίγες λέξεις για το βαθιά ανθρώπινο έργο του Παντελή Βούλγαρη

    Published
    Ο Λευτέρης Χαρίτος παραχωρεί για δημοσίευση στο Short Stories το κείμενο που εκφώνησε στην τελετή των 17ων βραβείων ΙΡΙΣ της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου πριν από την απονομή τιμητικού βραβείου στον Παντελή Βούλγαρη

    Οι ταινίες του Παντελή Βούλγαρη με στιγμάτισαν προσωπικά με έναν τρόπο μοναδικό στην ελληνική φιλμογραφία. Δεν υπάρχει ταινία του που να μην με κάνει να κλαίω. Δεν υπάρχει ιστορία του που να μη με έβαλε βαθιά μες στην ψυχή των ωραίων Ελλήνων του.

    Κοιτάζοντας σήμερα τη σπουδαία φιλμογραφία του, με τη σημερινή πραγματικότητα να έχει κάνει το γύρισμα μιας ταινίας τόσο μα τόσο δύσκολο, στέκομαι με θαυμασμό στο σύνολο του έργου του. Πώς έκανε αυτό το θαύμα αναρωτιέμαι.

    Ο Παντελής Βούλγαρης είναι ο σκηνοθέτης το έργο του οποίου διατρέχει τη σύγχρονη ιστορία της χώρας μας και η ματιά του πάνω στην πολιτική, την κοινωνική αλλά και τη βαθιά υπαρξιακή ταυτότητα του Έλληνα παραδίδει ένα έργο πλούσιο σε ήρωες που βιώνουν την ιστορική αλήθεια με τρόπο ειλικρινή και κινηματογραφικά άρτιο.

    Ένας σκηνοθέτης που πέρα από το ότι ξεκινάει την καριέρα του το 1966 με δεύτερη ταινία μικρού μήκους τον Τζίμη τον Τίγρη, μια ταινία με άρτια νεορεαλιστική ματιά από έναν πρωτάρη κινηματογραφιστή, κάνει το μεγάλου μήκους ντεμπούτο του με το Προξενιό της Άννας, ένα μικρό θαύμα ανθρωπισμού, κοινωνικής καταγραφής και ρεαλισμού το οποίο σπάνια συναντάμε στον ελληνικό κινηματογράφο. Εκεί βλέπουμε για πρώτη φορά έναν καλλιτέχνη να προετοιμάζει το έδαφος για μια πορεία γεμάτη χαρακτήρες με ανθρωπιά και συγκίνηση. Βλέπουμε στην ταινία έναν σκηνοθέτη να κοιτάζει με ματιά ελληνική αλλά ξεχωριστή από άλλους. Με έντονο συναίσθημα αλλά χωρίς συναισθηματισμό, με βλέμμα τρυφερό και ιδιαίτερη διεισδυτικότητα στην ανθρώπινη ψυχή.

    Είμαστε τυχεροί που τα χρόνια περνούν και μπορούμε πλέον να βλέπουμε τις ταινίες του όπως πιστεύω ότι ο ίδιος  ήθελε πάντα να τις βλέπουμε. Μακριά από την επιρροή των γεγονότων της εποχής που γυρίστηκαν, μακριά από το τώρα της κάθε ταινίας. Και άντεξαν οι ταινίες αυτές τον χρόνο, τον τόσο σκληρό πολλές φορές με τα έργα τέχνης.

    Υπήρχε πάντα διαχρονική διαύγεια στο βλέμμα του Παντελή. Πολλές φορές, ενώ έκανε πολιτικό κινηματογράφο, η ματιά του δεν επηρεαζόταν από την έντονη κομματικοποίηση στην οποία η χώρα μας ζει ακόμη και σήμερα. Το Χάππυ νταίη είναι μια ταινία που παρεξηγήθηκε στην εποχή της. Είναι όμως μια ταινία που πάντα ο δημιουργός της ήθελε να τη δούμε με ματιά ανεξάρτητη από την εποχή κατά την οποία έγινε. Να τη δούμε όπως βλέπουμε πάντα τις ταινίες που μένουν στην ιστορία του κινηματογράφου.

    Έτσι και τα Πέτρινα χρόνια, η αληθινή ιστορία της Ελένης και του Μπάμπη όπως του την αφηγήθηκε η Ιωάννα Καρυστιάνη, η γυναίκα του. Μια ταινία βγαλμένη από ένα είδος δύσκολο που θέλει την καταγραφή της έντονης πολιτικής ζωής της χώρας και ταυτόχρονα τη συγκίνηση του θεατή με αφορμή μια πολύ προσωπική ιστορία. Ένας είδος κινηματογράφου που υπηρέτησε για παράδειγμα ο Σίντνεϊ Πόλακ. Αυτή η συγκίνηση παρεξηγήθηκε τότε και ο ίδιος είχε πει πως «το γεγονός ότι η ταινία χαρακτηρίζεται συναισθηματική, θεωρώ ότι είναι το μεγαλύτερο επίτευγμα».

    Ο Παντελής Βούλγαρης, σαν άλλος Θουκυδίδης, βλέπει την ιστορία σαν δραματουργία και σαν διαμόρφωση ψυχισμών

    Λίγα χρόνια αργότερα, οι Ήσυχες μέρες του Αυγούστου με τη μοναδική συνεισφορά του Ντίνου Κατσουρίδη στη φωτογραφία και στο μοντάζ και τη μουσική του Μάνου Χατζιδάκι είναι μια ταινία τρυφερών ημιτονίων, ένα σπάνιο δείγμα μουσικής δωματίου που δείχνει τη μεγάλη αγάπη του Παντελή Βούλγαρη στους ηθοποιούς του. Αυτή ήταν πάντα η ματιά του. Οι ηθοποιοί. Πάνω από τα πάντα. Πάνω από τη σκηνοθεσία και τη φωτογραφία και όλα τα όπλα ενός κινηματογραφιστή, οι ερμηνείες στις ταινίες του μαγικού αυτού ανθρώπου μένουν χαραγμένες στην καρδιά μας από την πρώτη θέαση όλων των ταινιών του.

    Δεν έκανε μόνο ταινίες δωματίου. Κατάφερε κάτι σπάνιο. Δοκιμάστηκε στο μεγάλο φορμά, αυτό που όλοι οι κινηματογραφιστές ονειρευόμαστε σε μια καριέρα. Οι Νύφες ήταν μια μοναδική στιγμή όταν ο Μάρτιν Σκορσέζε και η Μπάρμπαρα ντε Φίνα θα γίνονταν παραγωγοί του. Μια ταινία αμερικανικών προδιαγραφών δοκίμασε τον ίδιο σε κάτι δύσκολο και μεγάλο.

    Αν όμως υπάρχει μια ταινία η οποία περιέχει όλα τα αγαπημένα του στοιχεία μαζί και το νησί που αγάπησε και έζησε σε αυτό, αυτή είναι η Μικρά Αγγλία. Ένα μυθιστόρημα της Ιωάννας Καρυστιάνη μεταφέρεται με σπάνια καλλιτεχνική ωριμότητα στη μεγάλη οθόνη και ταυτόχρονα σπάει τα ταμεία. Όλος ο Βούλγαρης σε μια ταινία. Είτε είναι η αγαπημένη σου ταινία είτε όχι, ως θεατής υποκλίνεσαι στον τρόπο που έχει να αγκαλιάζει την ιστορία του τόπου του και το δράμα των ανθρώπων μέσα σε αυτόν. Γι’ αυτό εξάλλου σημείωσε επιτυχία σε τόσο διαφορετικές ηλικίες θεατών.

    Ο Παντελής Βούλγαρης μέχρι σήμερα προσπαθεί να συνομιλήσει με την ιστορία. Την κοιτάζει πάντα χωρίς ο ίδιος να την κρίνει. Οι χαρακτήρες του είναι έρμαια των γεγονότων και των αδυναμιών τους. Όπως άλλωστε συμβαίνει πάντα σε όλους τους μεγάλους δραματουργούς. Σαν άλλος Θουκυδίδης, βλέπει την ιστορία σαν δραματουργία και σαν διαμόρφωση ψυχισμών. Το Τελευταίο σημείωμα είναι το πιο πρόσφατο δώρο του σ’ εμάς. Γιατί δώρο είναι η κάθε ταινία του μεγάλου μας δημιουργού.

    Δώρο είναι και ο ίδιος στην καριέρα πολλών κινηματογραφιστών. Η προσφορά και η βοήθεια σε πλήθος νεότερων δημιουργών υπήρξε πάντα ανοιχτόχερη. Σαν ο μεγάλος μας πατέρας. Το σπίτι και το τηλέφωνό του πάντα εκεί. Και αυτή η βαθιά τρυφερή φωνή του στην άλλη άκρη του τηλεφώνου μέχρι πριν από λίγες μέρες που του μίλησα έχει αυτήν τη χροιά του ανθρώπου που πάντα θέλει να προσφέρει με όποιον τρόπο μπορεί.

    Έτσι γενναιόδωρες είναι και οι ταινίες του. Μία προς μία. Σπάνια βλέπεις στο σύνολο του έργου ενός κινηματογραφιστή την επιθυμία του σε κάθε καρέ όλες οι στιγμές στην αφήγηση να γίνονται με γνώμονα τους ήρωες και τον θεατή.

    Αγαπημένε μας Παντελή, όλος ο ελληνικός κινηματογράφος σε ευχαριστεί για τις στιγμές που μας χαρίζεις κάθε φορά που ξανά και ξανά και ξαναβλέπουμε τις ταινίες σου.

    Ηλία, ρίχ’ το!

    ΥΓ.: Όταν το 1992 σπούδαζα στο Λονδίνο, είχαν προβληθεί στην ταινιοθήκη οι Ήσυχες μέρες του Αυγούστου. Ο Παντελής ήταν προσκεκλημένος και απάντησε στις ερωτήσεις του κοινού. Στο τέλος της προβολής ένας θεατής αναρωτήθηκε για τον συμβολισμό που υπήρχε σε μια σκηνή κατά την οποία η Αλέκα Παΐζη έτρωγε λίγο καρπούζι μες στη νύχτα. Αναρωτήθηκε για το τι συμβόλιζε το συγκεκριμένο φρούτο. Ήταν μια ήσυχη σκηνή, μία από από τις πολλές που έχει η ταινία. Ο Παντελής απάντησε με μεγάλη απλότητα και ειλικρίνεια πως στην Ελλάδα το καλοκαίρι, που κάνει πολλή ζέστη, τρώμε φρούτα, ειδικά καρπούζι γιατί είναι πολύ δροσιστικό.

     

    banner_300_250
    Picture of Λευτέρης Χαρίτος
    Ο Λευτέρης Χαρίτος είναι σκηνοθέτης και πρόεδρος της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου

    Κεντρική εικόνα
    Short Stories

    MORE STORIES

    Short

    Tέσσερις γενιές δοσμένες στον κινηματογράφο

    Η Ελένη Σιταρά παραθέτει στο Short Stories την ιστορία της οικογένειας Αμπρογιάν-Σιταρά που από τις φλόγες της καταστροφής της Σμύρνης βρέθηκε στην Ελλάδα να ασχολείται με κινηματογραφικές αίθουσες πάνω από 100 χρόνια

    ΡΟΒΗΡΟΣ ΜΑΝΘΟΥΛΗΣ SHORTSTORIESGR
    Short

    Η αντιχουντική ιστορία της ταινίας «Πρόσωπο με πρόσωπο» του Ροβήρου Μανθούλη

    Ο Νίκος Θεοδοσίου παραθέτει στο Short Stories τις περιπέτειες του φιλμ «Πρόσωπο με πρόσωπο» που αν και δεν πέρασε από τη λογοκρισία, βραβεύτηκε στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης και προβλήθηκε σε φεστιβάλ της Γαλλίας στις 21 Απριλίου 1967