Ο κυρ Ντίκος από την Πέργαμο που φούρνιζε αμύγδαλα και νοσταλγούσε την πατρίδα του

»Ήταν πολύ απασχολημένος ώρες ώρες, γιατί φούρνιζε αμύγδαλα και φοβούνταν να μην τα κάψει. Και τι να σας πω, άφηναν μια μοσχοβολιά και μια ζέστη μες στην παγωμένη παράγκα. Κάποια ώρα μπήκε και ένας ογδοντάρης, όπως είπε. “Ο Ντίκος είναι παιδί, είναι εβδομήντα χρονώ, εγώ είμαι ογδόντα”».

Καθώς η κουβέντα δεν ολοκληρώθηκε, η ερευνήτρια πηγαίνει ξανά στο Περιστέρι δυο μέρες αργότερα. Βρίσκει το μαγαζί κλειστό. Οι γείτονες της ενημερώνουν πως τώρα με το κρύο ο κυρ Θόδωρος έρχεται αργά.

«Κάποια ώρα κατέφθασε ο κυρ Ντίκος με το κλειδί στο χέρι, γελαστός γελαστός. “Κάτσε απόξω” μούπε, “ώσπου να συγυρίσω κομματάκι”. Κάθισα απόξω και τουρτούριζα. Σηκώθηκα και έκανα βόλτες πάνω κάτω. Πίσω πίσω μπήκα μόνη μου μέσα και κάθισα. Ακόμα συγύριζε. Έκανε καφέ και μου πρόσφερε.

»Στο μεταξύ μπήκε ένας σκουπιδιάρης. Του ’χε μαζεμένο κάτι σε ένα δέμα, τυλιγμένο με χαρτί και του το ’δωσε. Tου πρόσφερε και λίγες σταφίδες. Κατάλαβα από τις λίγες ώρες που ήμουν εκεί πως στους πιο φτωχούς έδινε σταφίδες και στους πιο δικούς, που ήθελε να περιποιηθεί, έδινε ακριβότερο είδος».

Στις 16 Δεκεμβρίου η κ. Κυριτσοπούλου έχει μια τρίτη συνάντηση με τον κυρ Ντίκο.

«Είχε κάνει τον απαραίτητο καφέ και ήπιαμε συντροφιά. Τα πόδια μου τα πιρούνιαζε το κρύο· το μαγαζί είναι απάνω στο σταυροδρόμι. Μου ’φερε  ένα ρούχο να τα σκεπάσω και κάμποσα καλοδιπλωμένα τσουβάλια να πατήσω.

»Σε μια στιγμή παρουσιάστηκε στην πόρτα ένας αναμαλλιασμένος κατακόκκινος άντρας διπλωμένος μέσα σε ένα πανωφόρι του χαλιού του. “Βρε Παναγιώτ’, τι θες;  Κακομοίρ’, καφέ θες, κάτσε έξω να σε κάνω, μικρόν ή μεγάλον το θες;”. Φαίνεται πως ο Παναγιώτης έγνεφε γιατί δεν άκουσα φωνή. Περίμενε όξω. “Αυτός είναι ο τρελός της Περγάμου και όσο μπορώ τον βοηθώ”.

»Πέρασε καμιά ώρα και παρουσιάστηκε στο τζάμι του παραθύρου το κεφάλι του Παναγιώτη. “Βρε κακομοίρ’ Παναγιώτη, σε ξέχασα. Να τώρα θα σ’ ψήσω τον καφέ”, κι έβαλε πράγματι το μπρίκι  στο καμινέτο κι έλεγε, έλεγε και τελειωμό δεν είχε.

»Έχει και ένα άλλο κουσούρι που μου το είπε από την πρώτη ώρα. Θέλει να ξαναπάει στην Πέργαμο. Δεν ξέρω από πού το συμπεραίνει πως θα πάμε στη Μικρασία το 1969. “Μα τότε” του είπα, “εμείς θα τρώμε μόνο γιαούρτι. Τι θα την κάνουμε την Πέργαμο;” “Να φάμε γιαούρτι περγαμηνό που είναι καλό, ξακουσμένο” και ύστερα “Άκου να σου πω, αν θέλεις να σου λέω να γράφεις ό,τι θες, μη μου λες πως δεν θα πάμε στην Πέργαμο”».

Χρειάζεται και μια τέταρτη συνάντηση με τον Ντίκο για να ολοκληρωθεί η καταγραφή. Αυτή γίνεται δυο μέρες αργότερα.

«Δεν είπα ακόμη πως ο Ντίκος είναι ντυμένος όπως οι στρατιώτες σε καιρό εκστρατείας. Φορά χοντρό χακί σακάκι και πανταλόνι και μάλλινες κάλτσες ολόχοντρες. Πώς μπορούσε διαφορετικά να βρει ζεστασιά στο πλακόστρωτο μαγαζί, το ορθάνοιχτο, και με τόσες χαραμάδες ένα γύρω;

»Κάποια ώρα μπήκε μέσα μια μαυροφορεμένη χοντρή γριά. Κράταγε ένα δέμα. Έβγαλε από μέσα χειροπλεμένες κάλτσες απ’ αυτές που φόραγε ο Ντίκος. Άρχισαν να μιλούν για το μαλλί, για το ζύγι και για την εμπιστοσύνη.

»Κόντευε η ώρα να φύγω και μπήκε στο μαγαζί ένα τόσο δα αγοράκι, αδυνατούλι, με ένα δέμα στη μασχάλη. Έδειξε κάτι στη βιτρίνα, κάτι ρώτησε και κίνησε να βγει. “Γιατί δεν παίρνει;” ρώτησα το χριστιανό. “Θα ’χει ένα πενηνταράκι και αυτό που ζητά έχει μια δραχμή”. Τότε φώναξα: “Έλα δω, αγοράκι, έλα να σου δώσω εγώ ν’ αγοράσεις”. “Ευχαριστώ πολύ” μου είπε. Το πήρε κι έφυγε.

»Τότε ο Ντίκος μου είπε σοβαρός σοβαρός: “Οι Τούρκοι λένε πως αν ήταν ο φτωχός ένας, θα τον τρέφαμε με ζάχαρη”. Ευτυχώς που δε θύμωσε και πήρε και το πενηνταράκι. Ύστερα σκέφθηκα πως δεν έκανα καλά ν’ ανακατευθώ στα νιτερέσα του».