Skip to content
Home » Η άγνωστη ποιητική ανθολογία του Νίκου Καζαντζάκη

Η άγνωστη ποιητική ανθολογία του Νίκου Καζαντζάκη

    Η άγνωστη ποιητική ανθολογία του Νίκου Καζαντζάκη

    Published
    Ο Νίκος Καζαντζάκης στο Γκότεσγκαμπ της Τσεχοσλοβακίας (1932)

    Η άγνωστη ποιητική ανθολογία του Νίκου Καζαντζάκη

    Published
    Ο Νίκος Καζαντζάκης στο Γκότεσγκαμπ της Τσεχοσλοβακίας (1932)
    Ο πανεπιστημιακός Νίκος Μαθιουδάκης ανασκάπτει το αρχείο του Κρητικού λογοτέχνη και διανοητή Nίκου Καζαντζάκη και ανακαλύπτει τους ποιητές που εκείνος ανθολογούσε

    Για τον Νίκο Καζαντζάκη θα μπορούσαμε να μιλάμε πολύ και να γράφουμε πολλά. Όμως ένα πράγμα οφείλουμε να κάνουμε σαφές: στο έργο του εν αρχή ην η ποίηση. Γιατί ο Έλληνας λογοτέχνης ήταν πρωτίστως ποιητής που αγωνιζόταν να διαμορφώσει τον ποιητικό του χαρακτήρα και να διασώσει το γλωσσολογικό και φιλοσοφικό του ιδεώδες.

    Παρά το γεγονός πως αναγνωρίστηκε μεταπολεμικά διεθνώς κυρίως με τη συγγραφή μυθιστορημάτων, ο ίδιος τα θεωρούσε πάρεργα. Γιατί δεν φιλοδοξούσε να γίνει πεζογράφος, αλλά ένας μεγάλος ποιητής. Τέτοιον θεωρούσε τον εαυτό του: έναν ποιητή των αιώνων όπως ο Όμηρος, ο Κορνάρος, ο Δάντης, ο Σαίξπηρ.

    Ως ποιητής, στην πρώιμη λογοτεχνική του πορεία, συγγράφει εννιά πεζά ποιήματα ή αλλιώς ποιητικά πεζογραφήματα («Τι μου λένε οι παπαρούνες», «Μια αγάπη», «Requiem», «Νύφη», «Αιματωμένα ξημερώματα», «Η επιστροφή του ασώτου», «Δυο δάκρυα», «Νοσταλγία», «Χριστουγεννιάτικο»). Επίσης δύο ποιήματα («Σουλιώτισσα», «Δυο Ελλάδες») και πέντε σονέτα («Άσε με πάλι», «Η αμυγδαλιά», «Θερμοπύλες», «Οιδίποδας», «Τα αιώνια»).

    Τη δεκαετία του 1930 δημιουργεί είκοσι ένα άσματα (canta), τις Τερτσίνες, γραμμένες κατά το δαντικό μέτρο της Θείας Κωμωδίας. Τις αφιέρωσε σε πρόσωπα που διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο στη ζωή και τη σκέψη του.

    Στη συνέχεια, το 1938, στην ωριμότερη λογοτεχνική του περίοδο, συνθέτει ένα μνημειώδες έργο ως θεματική συνέχεια της Οδύσσειας του Ομήρου. Το έπος του Οδύσ[σ]εια (με τους 33.333 δεκαεπτασύλλαβους στίχους). Συχνά χαρακτηρίζεται ως «το μεγαλύτερο έπος της λευκής φυλής».

    Αξίζει να σημειωθεί πως ο ίδιος ο λογοτέχνης θεωρεί το έπος αυτό ως το Έργο του. Δηλώνοντας εμφατικά ότι ακόμη και αν καταστρεφόταν όλο του το έργο, αν γινόταν μια καταστροφή και δεν έμενε τίποτε εκτός από την Οδύσ[σ]εια, ο ίδιος θα θεωρούσε το έργο του σωσμένο.

    Τέτοιον θεωρούσε τον εαυτό του: έναν ποιητή των αιώνων όπως ο Όμηρος, ο Κορνάρος, ο Δάντης, ο Σαίξπηρ

    Ως αναγνώστης διαβάζει και μελετά τον ποιητικό λόγο, γεγονός που αποδεικνύεται τόσο από τη μετάφραση του Δάντη και του Ομήρου όσο και από την εσωτερική του ανάγκη να δημιουργήσει απανθίσματα ποιημάτων άλλων ποιητών. Πράγμα που το κάνει από νεανική ηλικία, ακούσια ή εκούσια. Μέσα σε επιστολές, ημερολόγια και σημειωματάρια, ο Κρητικός λογοτέχνης καταγράφει στίχους ποιημάτων που τον γοητεύουν.

    Στη συγγραφική του ωριμότητα σχεδιάζει δύο ανθολογίες, μια γνωστή και μια άγνωστη, φανερώνοντας και πάλι την αγάπη του για την ποίηση αλλά κυρίως για τους ποιητές, Έλληνες και ξένους.  Μια «γνωστή» ανθολογία του Καζαντζάκη αφορά τη σύγχρονη ισπανική λυρική ποίηση που ο λογοτέχνης επιμελείται και μεταφράζει και δημοσιεύει στο αθηναϊκό περιοδικό «Κύκλος» (1933-1934).

    Έτσι για πρώτη φορά στα ελληνικά ανθολογούνται ποιήματα των Juan Ramón Jiménez, Antonio Machado, Miguel de Unamuno, Pedro Salinas, Moreno Villa, Federico García Lorca, Rafael Alberti, Vicente Aleixandre, Manuel Altolaguirre, Concha Méndez και Ernestina de Champourcín.

    Μια «άγνωστη» ανθολογία του Καζαντζάκη αφορά τη νεοελληνική λογοτεχνία, καθώς στόχευε να εκδώσει ένα απάνθισμα εκατό ποιημάτων είκοσι πέντε Ελλήνων ποιητών, όπως σημειώνει σε ένα χειρόγραφο τετράδιο (ΑΥΤ.104, Αρχείο Μουσείου Καζαντζάκη) με τον τίτλο «η Ανθολογία μου».

    Έτσι ανάμεσα στα ονόματα των ποιητών συναντάμε τους Άγρα, Αλεξίου, Αυγέρη, Βαλαωρίτη, Βάρναλη, Βιζυηνό, Βλαστό, Γρυπάρη, Εφταλιώτη, Καβάφη, Κάλβο, Καρυωτάκη, Μαβίλη, Μαλακάση, Μελαχρινό, Παλαμά, Παπαντωνίου, Πολυλά, Πορφύρα, Πρεβελάκη, Ρίτσο, Σεφέρη, Σικελιανό, Σκίπη, Σολωμό.

    banner_300_250
    Picture of Νίκος Μαθιουδάκης
    Ο Νίκος Μαθιουδάκης είναι επισκέπτης καθηγητής του Πανεπιστημίου Γρανάδας

    ΣΧΕΤΙΚΑ LINKS

    MORE STORIES

    Short

    Μια αδημοσίευτη επιστολή του Νίκου Καζαντζάκη στον αιγυπτιώτικο «Ταχυδρόμο»

    Ο Χρίστος Γ. Παπαδόπουλος καταθέτει στο Short Stories μια αδημοσίευτη επιστολή του Νίκου Καζαντζάκη, από την Ισπανία το 1933, με την οποία πρότεινε στην αιγυπτιώτικη εφημερίδα «Ταχυδρόμος» να δημοσιεύει ανταποκρίσεις του

    βιβλιοπωλείο κερκυρα Καζαντζάκης SHOSTSTORIESGR
    Short

    Ένας απρόβλεπτος κλέφτης βιβλίων στην Κέρκυρα

    Η Πέπη Γιάννου γράφει στο Short Stories για έναν φοιτητή που κατέφυγε στην κλοπή στο βιβλιοπωλείο Ζερβόπουλου στην Κέρκυρα προκειμένου να διαβάσει ένα συγκεκριμένο βιβλίο του Νίκου Καζαντζάκη