Skip to content
Home » Ο Θανάσης Παπακωνσταντίνου «συναντά» τον Τόλκιν στην Οξφόρδη

Ο Θανάσης Παπακωνσταντίνου «συναντά» τον Τόλκιν στην Οξφόρδη

    Ο Θανάσης Παπακωνσταντίνου «συναντά» τον Τόλκιν στην Οξφόρδη

    Published

    Ο Θανάσης Παπακωνσταντίνου «συναντά» τον Τόλκιν στην Οξφόρδη

    Published
    Ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Κωνσταντίνος Τσάβαλος, με αφορμή την έκδοση του δοκιμίου του, μεταφέρει στο Short Stories μια ιστορία για τον «Βραχνό προφήτη» του Θανάση Παπακωνσταντίνου

    Θυμάμαι ακόμη το μουντό φως του Νοέμβρη του 2000 στην Οξφόρδη, που δεν έλεγε ποτέ να γίνει μέρα. Έμοιαζε σαν κάποιος να είχε χαμηλώσει τον διακόπτη του ήλιου και να τον είχε ξεχάσει εκεί. Στο τέρμα της μισοφωτισμένης απελπισίας. Ένα γκρίζο πέπλο απλωνόταν πάνω από τα γοτθικά κτίρια. Τα λιθόστρωτα δρομάκια. Τις βιβλιοθήκες που έμοιαζαν να αναπνέουν μες στην ομίχλη, σχεδόν να αναστενάζουν από το βάρος των αιώνων.

    Κι εγώ, με έναν καφέ στο χέρι και ένα discman στην τσέπη –με εκείνο τον δίσκο του Θανάση Παπακωνσταντίνου που μόλις είχα κατεβάσει από το Napster– αισθανόμουν σαν ένας παράξενος προσκυνητής σε μια πόλη που δεν ήταν ούτε δική μου ούτε εντελώς ξένη.

    Ο Βραχνός προφήτης έφτασε στα αυτιά μου φορτωμένος θόρυβο από την κακή σύνδεση. Με έναν μισοχαλασμένο ήχο που ανέδιδε κάτι το ανεξήγητα αληθινό. Ήταν σαν να τον άκουγα όχι από ηχεία, αλλά από τη ρωγμή ενός τοίχου. Ήταν σαν να ψιθύριζε από κάποιο υπόγειο κουτούκι που δεν θα πατήσω ποτέ.

    Η φωνή του Θανάση Παπακωνσταντίνου έμοιαζε να κουβαλάει σκόνη, ξεραμένο αίμα και χρώματα ξεθωριασμένα από τον χρόνο. Κι εγώ –που τότε διάβαζα για την εξέλιξη στις εθνικές σχολές της μουσικής στην Ευρώπη του 19ου και 20ού αιώνα– βρέθηκα να κάνω pause κάθε τρεις και λίγο. Όχι γιατί δεν καταλάβαινα, αλλά επειδή ήθελα να προλάβω να νιώσω όσα άφηνε πίσω της η φωνή.

    Το χώμα ήταν βρεγμένο, τα δέντρα γυμνά. Κι εγώ περπατούσα ανάμεσα στους τάφους με τα ακουστικά να τρίζουν κάθε τόσο, σαν να μην άντεχαν τη μελαγχολία. Ο Πεχλιβάνης έπαιζε κι εγώ σκεφτόμουν τους ήρωες του Τόλκιν. Όλοι τους γυμνοί από κάθε ίχνος ασφάλειας, καθώς παλεύουν με τον εαυτό τους περισσότερο παρά με τους αντίπαλους στρατούς, εκείνους που ήθελαν το περιλάλητο δακτυλίδι.

    Κάθισα πάνω σε ένα μάρμαρο, κοντά στον τάφο του Τόλκιν. Έβγαλα για λίγο τα ακουστικά. Η σιωπή που άπλωσε ήταν χειρότερη και απ’ τον ήχο της βροχής

    Το χώμα ήταν βρεγμένο, τα δέντρα γυμνά. Κι εγώ περπατούσα ανάμεσα στους τάφους με τα ακουστικά να τρίζουν κάθε τόσο, σαν να μην άντεχαν τη μελαγχολία. Ο Πεχλιβάνης έπαιζε κι εγώ σκεφτόμουν τους ήρωες του Τόλκιν. Όλοι τους γυμνοί από κάθε ίχνος ασφάλειας, καθώς παλεύουν με τον εαυτό τους περισσότερο παρά με τους αντίπαλους στρατούς, εκείνους που ήθελαν το περιλάλητο δακτυλίδι.

    Στον Ήμερο ύπνο θυμήθηκα εκείνες τις νύχτες που νόμιζα πως ο ύπνος θα ’ρθει σαν φίλος κι όμως γινόταν εχθρός, γεμάτος φωνές, χαμένες πόλεις και αγαπημένα πρόσωπα που έμοιαζαν να με καλούν πίσω στην Ελλάδα. Κι ήταν κάπως ειρωνικό∙ μες στο πιο αυστηρό λίκνο της λογοτεχνίας, εγώ ακολουθούσα μια βραχνή φωνή από τη Λάρισα στα σκοτεινά μονοπάτια ενός αγγλικού κοιμητηρίου.

    Κάθισα πάνω σε ένα μάρμαρο, κοντά στον τάφο του Τόλκιν. Έβγαλα για λίγο τα ακουστικά. Η σιωπή που άπλωσε ήταν χειρότερη και απ’ τον ήχο της βροχής. Κάτι μέσα μου ήθελε να γελάσει∙ άλλο να κλάψει. Τι δουλειά είχα εγώ, ένας άγνωστος φοιτητής, με τους μεγάλους νεκρούς; Τι κοινό είχα με τους προφήτες, τους μάγους, τους περαστικούς τραγουδοποιούς και τους ήρωες;

    Έβαλα ξανά τα ακουστικά. Άνοιξε η εισαγωγή του Όταν χαράζει και ήταν σαν να μου ψιθύριζε ο ίδιος ο Τόλκιν: «Οι πιο μεγάλες ιστορίες γράφονται εκεί που κανείς δεν περιμένει».

    Κι έτσι γύρισα πίσω μέσα από τις ομίχλες, κουβαλώντας μαζί μου μια περίεργη αίσθηση: πως κάπου, σε έναν τάφο στην Οξφόρδη, κάποτε άκουσα τον Βραχνό προφήτη να τραγουδάει για λογαριασμό όλων μας.

    •••

    Τo μουσικολογικό δοκίμιο «Αέρας πεχλιβάνης»: Η προφορική ιστορία του «Βραχνού προφήτη» όπως την αφηγήθηκε ο Θανάσης Παπακωνσταντίνου και οι συντελεστές του δίσκου (εκδόσεις Μεταίχμιο) του Κωνσταντίνου Τσάβαλου θα κυκλοφορήσει τον Νοέμβριο του 2025.

    banner_300_250
    Picture of Κωνσταντίνος Τσάβαλος
    Ο Κωνσταντίνος Τσάβαλος έχει εκδώσει τέσσερις μουσικές βιογραφίες (Freddie Mercury, Rolling Stones, Pink Floyd, Maneskin – όλες στις εκδόσεις Οξύ/Brainfood), ένα μυθιστόρημα («Ντοπαμίνη», εκδόσεις Βακχικόν), ένα μουσικό κόμικ («Mixtape», εκδόσεις Μεταίχμιο)

    ΣΧΕΤΙΚΑ LINKS

    MORE STORIES