Πώς βίωσα στη Θεσσαλονίκη την αναγέννηση της βουλγαρικής λογοτεχνίας

Published

15•05•2026

Ο Svetlozar Zhelev στα εγκαίνια του εθνικού περιπτέρου της Βουλγαρίας, η οποία υπήρξε τιμώμενη χώρα της φετινής Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου Θεσσαλονίκης με κεντρικό σύνθημα «Λογοτεχνία πέρα από τα σύνορα»

Πώς βίωσα στη Θεσσαλονίκη την αναγέννηση της βουλγαρικής λογοτεχνίας

Published

15•05•2026

O Svetlozar Zhelev, διευθυντής του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου της Βουλγαρίας, αφηγείται στο Short Stories την ιδιαίτερη σχέση του με την Ελλάδα και την εμπειρία του στην 22η ΔΕΒΘ, στην οποία τιμώμενη χώρα ήταν η πατρίδα του

Η σύνδεσή μου με την Ελλάδα ξεκινά από τα παιδικά μου χρόνια. Από την εποχή που δεν επιτρεπόταν να ταξιδεύουμε έξω από τα σύνορα της Βουλγαρίας προς τις δυτικές χώρες. Ναι, για εμάς τότε η Ελλάδα ήταν η «Δύση». Παρόλο που βρίσκεται νότια. Στην πολιτική ακόμη και οι κατευθύνσεις του κόσμου δεν είναι φυσιολογικές.

Οι πρώτες αναμνήσεις μου από την Ελλάδα συνδέονται με την προγιαγιά μου, τη Βασιλική. Ή Βασίλκα, όπως τη φώναζαν στη γενέτειρά μου, το Γιαμπόλ. Καταγόταν από το χωριό Αβρέν, κοντά στη Σηλυβρία, απ’ όπου η οικογένειά της αναγκάστηκε να φύγει μετά τον Β΄ Βαλκανικό Πόλεμο το 1913. Εγκαταστάθηκαν στο Γιαμπόλ. Εκεί γνώρισε τον προπάππου μου, επίσης πρόσφυγα, γεννημένο στην Τσατάλτζα, που σήμερα ανήκει στην ευρύτερη μητροπολιτική ζώνη της Κωνσταντινούπολης. Παντρεύτηκαν και γεννήθηκε η γιαγιά μου Σοφία, μητέρα της μητέρας μου.

Πολλές ιστορίες για την Ελλάδα άκουγα από τον θείο Ζήσο. Μία από τους πιο κοντινούς συγγενείς μας, η ξαδέλφη της μητέρας μου Ρουμιάνα, είναι παντρεμένη με έναν Έλληνα, τον Ζήσο Στεφόπουλο. Παιδί Ελλήνων πολιτικών προσφύγων μετά τον Εμφύλιο, γεννήθηκε στη Βουδαπέστη και αργότερα μετοίκησε με την οικογένειά του στη Βουλγαρία, στο Γιαμπόλ, όπου τελείωσε το σχολείο και στη συνέχεια το πανεπιστήμιο. Παντρεύτηκε την ξαδέλφη της μητέρας μου και υπήρξε ένας από τους ανθρώπους που επηρέασαν βαθιά τα παιδικά μου χρόνια.

Μετά το 1990 ο θείος μετακόμισε με την οικογένειά του στην Ελλάδα. Εδώ και πάνω από τριάντα χρόνια ζουν στη Θεσσαλονίκη. Όπως βλέπετε, από την πλευρά της μητέρας μου οι δεσμοί μου με την Ελλάδα είναι ισχυροί. Είναι δεσμοί αίματος.

Οι μνήμες μου από τις βεγγέρες στην παλιά Σαντορίνη

Ο Πανουσόπουλος έβλεπε αυτά που κανείς δεν έβλεπε ποτέ

Ριψοκίνδυνη αποστολή από το Ανατολικό στο Δυτικό Βερολίνο για έναν εμφύλιο

Post Views: 216

Πολλές ιστορίες για την Ελλάδα άκουγα από τον θείο Ζήσο. Παιδί Ελλήνων πολιτικών προσφύγων, γεννήθηκε στη Βουδαπέστη. Αργότερα μετοίκησε στη Βουλγαρία

Αργότερα η ελληνική επιρροή επάνω μου επεκτάθηκε και στο λογοτεχνικό πεδίο. Πρώτα με την αρχαία ελληνική ποίηση, την Ιλιάδα και την Οδύσσεια του Ομήρου, που εξακολουθώ να διαβάζω με μεγάλη ευχαρίστηση, με τις τραγωδίες του Σοφοκλή και του Αισχύλου και τις κωμωδίες του Αριστοφάνη.

Στη συνέχεια με την ποίηση του Καβάφη, του Ελύτη, του Ρίτσου και του Σεφέρη. Για να φτάσω στην ανακάλυψη ενός από τους πιο αγαπημένους μου συγγραφείς, του Νίκου Καζαντζάκη. Έχω όλα τα βιβλία του· έχω διαβάσει το καθένα τουλάχιστον τρεις φορές και κάποια, όπως ο Βίος και πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά και Ο τελευταίος πειρασμός, περισσότερες από δέκα.

Μετά το πρώτο μου ταξίδι στην Ελλάδα το 2003, για να επισκεφτώ τους συγγενείς μου στη Θεσσαλονίκη, εγώ και η σύζυγός μου ερωτευτήκαμε το φως του Αιγαίου. Από τότε δεν πέρασε ούτε μια χρονιά χωρίς να επιστρέψουμε εδώ. Συχνά ερχόμαστε ακόμη και πολλές φορές μες στον ίδιο χρόνο.

Για επαγγελματικούς λόγους ήρθα στη Θεσσαλονίκη το 2006 για τη Διεθνή Έκθεση Βιβλίου. Και τώρα, είκοσι χρόνια αργότερα, που η έκθεση βρίσκεται στην ακμή της και έχει εξελιχτεί στο μεγαλύτερο διεθνές λογοτεχνικό φόρουμ των Βαλκανίων, βρίσκομαι ξανά εδώ όπως κάθε χρόνο τα τελευταία πέντε χρόνια. Και τιμώμενη χώρα είναι η Βουλγαρία.

Φέτος στη Θεσσαλονίκη έγινε πολύ λόγος για το «βουλγαρικό φαινόμενο» στη λογοτεχνία των τελευταίων χρόνων, για τις εξαιρετικές διεθνείς επιτυχίες της βουλγαρικής λογοτεχνίας. Για το Διεθνές Βραβείο Booker του Γκεόργκι Γκοσποντίνοφ (Georgi Gospodinov, 2023) με το Χρονοκαταφύγιο (μτφρ. Αλεξάνδρα Ιωαννίδου, εκδ. Ίκαρος, 2021), για τη φετινή βραχεία λίστα του ίδιου βραβείου για τη Ρενέ Καραμπάς (Rene Karabash) με το μυθιστόρημα Ορκισμένη (μτφρ. Σπύρος Ν. Παππάς, εκδ. Μεταίχμιο, 2025), καθώς και για περισσότερες από 200 μεταφράσεις έργων Βούλγαρων συγγραφέων τα τελευταία τρία χρόνια.

Αυτή η επιτυχία οφείλεται σε σύνθετους λόγους. Πρώτα απ’ όλα στο ταλέντο των Βούλγαρων συγγραφέων και των μεταφραστών, σε συνδυασμό με τις μακροχρόνιες προσωπικές προσπάθειες μη κυβερνητικών οργανώσεων και εθνικών θεσμών που υποστηρίχτηκαν από προγράμματα χρηματοδότησης του βουλγαρικού κράτους, τις προσπάθειες εταιρειών, όπως το Sofia Literary Agency, και κυρίως με τα βραβεία και τη διαρκή, αναπόφευκτη παρουσία του Γκεόργκι Γκοσποντίνοφ στον λογοτεχνικό χώρο, η οποία κατέστησε δυνατή και ορατή τη βουλγαρική λογοτεχνία.

Έτσι τον Μάιο του 2026 στη Διεθνή Έκθεση Βιβλίου στη Θεσσαλονίκη βιώσαμε όλοι μαζί την εμπειρία αυτής της αναγέννησης, της επανανακάλυψης και επιστροφής της σύγχρονης βουλγαρικής λογοτεχνίας, που είναι εδώ και θα παραμείνει. Και χαίρομαι που η Θεσσαλονίκη, η πόλη που αγαπώ τόσο πολύ και με την οποία νιώθω τόσο στενά συνδεδεμένος, είναι ο τόπος αυτού του λογοτεχνικού ταξιδιού.