Skip to content
Home » Ο νόθος, η χήρα, ο μπάσταρδος και ο Νικούλτσες ο ορφανός

Ο νόθος, η χήρα, ο μπάσταρδος και ο Νικούλτσες ο ορφανός

    Ο νόθος, η χήρα, ο μπάσταρδος και ο Νικούλτσες ο ορφανός

    Published

    Ο νόθος, η χήρα, ο μπάσταρδος και ο Νικούλτσες ο ορφανός

    Published
    Η Ευτέρπη Μαρκή γράφει στο Short Stories για τις λέξεις «νόθος», «χήρα», «αστεφάνωτη», «μπάσταρδος», «ορφανός» –όπως ήταν ο ξάδελφός της ο Νικούλτσες–, λέξεις που κάποτε στιγμάτιζαν τους ανθρώπους για μια ζωή

    Τι είναι νόθος;» ρώτησα τη μαμά μου όταν είδα το ενδεικτικό του συμμαθητή μου του Γιαννάκη. «Ρώτα τη νουνά σου» μου είπε. Πάντα το ίδιο έκανε, όταν δεν ήξερε τι να απαντήσει. «Μπάσταρδος» μου απάντησε εκείνη. «Και τι είναι μπάσταρδος;» συνέχισα. «Όποιος γεννήθηκε από μάνα αστεφάνωτη». Άλλο πάλι κι αυτό. «Και τι θα πει αστεφάνωτη;». «Αυτή που έκανε παιδί χωρίς να παντρευτεί» πήρα την απάντηση.

    Το δικό μου ενδεικτικό έγραφε πατρός ξυλουργού και της γειτονοπούλας μας της Αθανασίας πατρός ορφανού. Ορφανός ήξερα τι ήταν, αυτός που δεν έχει πατέρα, σαν τα ξαδερφάκια μου στο χωριό, που έβλεπε η μαμά τη φωτογραφία τους κι έκλαιγε και έκλαιγα μαζί της κι εγώ.

    Ήταν ο Πέτρος, ο Παντελής, ο Μάκης και ο Νικούλτσες –έτσι τον φώναζαν τον μικρότερο–, που δεν γνώρισε ποτέ τον μπαμπά του. Ήταν βρέφος όταν εκείνος σκοτώθηκε στον Εμφύλιο. Ο Παντελής ήρθε μαζί μας στη Θεσσαλονίκη γιατί είχε ίδια ηλικία με τον Τάσο μας και πήγαιναν μαζί σχολείο.

    Η φωτογραφία αποδίδει τη θλίψη των μεγαλύτερων παιδιών –φοράνε και πένθος στο πέτο– και την άγνοια και ανεμελιά των μικρότερων. Ο Νικολάκης –ο Νικούλτσες– είναι ο δεύτερος αριστερά. Λίγο μεγαλύτερός μου, ήταν ένα παιδί ζωηρό, κεφάτο, έξυπνο, με μεγάλη αντίληψη, αλλά με αδιαφορία για τα γράμματα.

    Ξαφνιάστηκα όταν είδα τη σχολική του τσάντα. Ένα υφαντό ταγάρι, από το οποίο έβγαλε μια πλάκα με ένα κοντύλι κρεμασμένο στην άκρη. Εγώ είχα και τσάντα και τετράδια, κασετίνα, μολύβια και μπογιές. «Γιατί δεν έχεις τσάντα;» τον ρώτησα.

    «Εδώ κανείς δεν έχει» απάντησε, «γράφουμε στην πλάκα». Στα χωριά της Καστοριάς ο απολογισμός και ο αντίκτυπος του Εμφυλίου ήταν τραγικός. Φτώχεια, ερήμωση, καταστροφή, αν και η Κορησός, η πατρίδα της μαμάς μου, δεν ήταν κοντά στο πεδίο του πολέμου.

    Τώρα που αναλογίζομαι την ιστορία των χρόνων μου την αντιλαμβάνομαι ως ιστορία προσώπων που στιγματίστηκαν άθελά τους από την εποχή και τα γεγονότα

    Τα καλοκαίρια μας στο χωριό ήταν υπέροχα. Παρακολουθούσαμε τις αγροτικές εργασίες, τον θερισμό ή το αλώνισμα, αγαπούσαμε το ζευγάρι μας –είχαμε ένα βόδι άσπρο και ένα κανελί–, φέρναμε κρύο νερό από τη βρύση με τα γκιούμια ή τις μπούκλες – είχα κι εγώ  το γκιουμάκι μου.

    Τις γιορτές πηγαίναμε στα μοναστήρια με τα γαϊδουράκια, ανεβαίναμε στον Αϊ-Γιώργη ή στους Αγίους Αναργύρους, κοιμόμασταν το βράδυ εκεί. Την επομένη έπρεπε να παραβρεθούμε στη λειτουργία και μετά τρώγαμε όλοι μαζί κάτω από τα δέντρα. Μαζί μας πάντα ο Νικούλτσες. Σκαρφάλωνε στα δέντρα, πηδούσε από ψηλά, κουβαλούσε πράγματα. Πάντα γελαστός και ροδοκόκκινος.

    Η θεία Όλγα, η μάνα του, μας τάιζε όλα τα παιδιά με αγάπη και φροντίδα. Τη θυμάμαι στο κατώι να ζυμώνει ψωμί και να φτιάχνει πίτες ή τυρί, που κρεμούσε από το ταβάνι με τσιγκέλια, μέσα σε τουλπάνια. Ήταν λεπτή, ευλύγιστη, ασκητική, λιτοδίαιτη, τηρούσε όλες τις νηστείες και δεν έβγαλε τα μαύρα ποτέ. Πολλές φορές άκουσα να αναφέρονται σε αυτή (ακόμη και οι συγγενείς μας) με τη λέξη η «χήρα», μια επίσης ακατανόητη λέξη για μένα. Τις μέρες του Δεκαπενταύγουστου έτρωγε ψωμί με αλατισμένη ντομάτα.

    Τώρα που αναλογίζομαι την ιστορία των χρόνων μου την αντιλαμβάνομαι ως ιστορία προσώπων που στιγματίστηκαν άθελά τους από την εποχή και τα γεγονότα. Ο μπαμπάς και η νουνά μου ήταν πρόσφυγες, τα ξαδελφάκια μου ορφανά, η μάνα τους χήρα και ο Γιαννάκης νόθος, με τη σφραγίδα του σχολείου.

    Ας μην κλαιγόμαστε. Κάποια πρόοδος έγινε.

    banner_300_250
    Ευτέρπη Μαρκή
    Η Ευτέρπη Μαρκή είναι επίτιμη έφορος αρχαιοτήτων

    Κεντρική φωτογραφία
    Από το προσωπικό αρχείο της Ευτέρπης Μαρκή

    MORE SHORT STORIES

    Euterpi Marki_ο Χρήστος enas-idiaiteros-ergatis-anaskafis-pou-oi-fasistes-ton-fonazan-mpastardo shortstoriesgr
    Short

    Ο Χρήστος, ένας ιδιαίτερος εργάτης ανασκαφής, που οι φασίστες τον φώναζαν μπάσταρδο

    Η αρχαιολόγος Ευτέρπη Μαρκή γράφει στο Short Stories για έναν εργάτη ανασκαφής με σκοτωμένο αντάρτη πατέρα, δύσκολα παιδικά χρόνια και απολυτήριο στρατού λόγω υστερίας και για την περιπέτεια της μονιμοποίησής του

    Efterpi Marki_mia anaskafi tou 1972 στο Βαρδάρι
    Short

    Χριστούγεννα του 1972 σε μια ανασκαφή στο Βαρδάρι

    Η Ευτέρπη Μαρκή αναπολεί στο Short Stories τα Χριστούγεννα του 1972, όταν ως νέα αρχαιολόγος γνώρισε το Βαρδάρι και τους ανθρώπους του, με αφορμή μια σωστική ανασκαφή στα δυτικά τείχη της Θεσσαλονίκης