Skip to content
Home » Πώς έζησα τις πρώτες εργατικές Πρωτομαγιές μετά τη χούντα

Πώς έζησα τις πρώτες εργατικές Πρωτομαγιές μετά τη χούντα

    Πώς έζησα τις πρώτες εργατικές Πρωτομαγιές μετά τη χούντα

    Published
    Το μπλοκ του ΕΚΚΕ στη διάρκεια της διαδήλωσης για την εργατική Πρωτομαγιά του 1975 στην Αθήνα

    Πώς έζησα τις πρώτες εργατικές Πρωτομαγιές μετά τη χούντα

    Published
    Το μπλοκ του ΕΚΚΕ στη διάρκεια της διαδήλωσης για την εργατική Πρωτομαγιά του 1975 στην Αθήνα
    Η Νάντια Βαλαβάνη θυμάται για λογαριασμό του Short Stories τις εργατικές Πρωτομαγιές μετά την πτώση της δικτατορίας των συνταγματαρχών, την Πρωτομαγιά του 1975 και εκείνη του 1976

    Η πρώτη πρωτομαγιάτικη συγκέντρωση μετά τη χούντα, πρώτη επίσης στη ζωή μου από τις καμμιά σαρανταριά Πρωτομαγιές που βρέθηκα στους δρόμους, ήταν αυτή του 1975. «Όταν σκοτώθηκε ο Παναγούλης». Θυμάμαι ολοκάθαρα το συλλογικό σοκ της στιγμής που το μαθαίναμε, πολλές δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι μαζί, από τα μεγάφωνα  της συγκέντρωσης.

    Κοντά μισό αιώνα αργότερα η μνήμη παίζει άσχημα παιχνίδια. Ο Παναγούλης δεν σκοτώθηκε την Πρωτομαγιά του 1975. H στιγμή της αναγγελίας του θανάτου του είναι από την επόμενη πρωτομαγιάτικη συγκέντρωση. Αυτή του 1976.

    Η Πρωτομαγιά του 1975 κι εκείνη του 1976 –και οι δύο συγκέντρωση στην πλατεία Κοτζιά, πορεία μέχρι το Πολυτεχνείο– έχουν γίνει ένα. «Συγχωνευμένες» η μια μες στην άλλη. Πρωτόγνωρη η αίσθηση ελευθερίας και ευτυχίας που γευόμασταν εμείς οι φοιτητές. Χαμένοι μέσα σε ένα παλλόμενο ποτάμι οικοδόμων, βιομηχανικών εργατών.

    Αλλά και εργατριών και κοριτσιών από τα σουπερμάρκετ. Θέλουν αυτό που κάποιες «γιαγιάδες» τους, απεργές κλωστοϋφαντουργίνες στο Λόρενς της Μασαχουσέτης στις αρχές του αιώνα, διατύπωσαν αξεπέραστα. «Θέλουμε ψωμί, αλλά και τριαντάφυλλα». Αλλά και ολόκληρη τη ζωή, όχι μόνο μια χαμοζωή ή μισή ζωή. Θέλουμε να  αλλάξει ριζικά ο κόσμος και να απελευθερωθεί η ζωή μας.

    Οι κόκκινες σημαίες της δουλειάς, τα συνθήματα που πάντρευαν οικονομικές διεκδικήσεις με την απαίτηση για λιγότερο χρόνο εργασίας, ελεύθερη συνδικαλιστική οργάνωση και δημοκρατία στους τόπους δουλειάς, ενάντια στο ΝΑΤΟ και στους Αμερικάνους, τα τραγούδια.

    Είμαι, όπως κι όλες τις επόμενες Πρωτομαγιές μέχρι το 1989, με το μεγάλο μπλοκ της ΕΣΑΚ (που ιδρύθηκε το 1968 και γιγαντώθηκε από το 1974). Συναντιόμαστε με το πιο ετερόκλητο πλήθος απεργών απ’  όλη την Ελλάδα.  Εργάτες και εργάτριες από τη ΝΑΣΙΟΝΑΛ ΚΑΝ της Ελευσίνας –η πρώτη απεργία μετά την κατάρρευση της χούντας–, από την ΗΒΗ, την ΙΖΟΛΑ, τη γερμανική AEG, την αμερικανική ΙΤΤ, τη ΒΙΩΜΑΞ, την ΕΣΚΙΜΟ, την ΠΙΤΣΟΣ.

    «Θέλουμε ψωμί, αλλά και τριαντάφυλλα». Αλλά και ολόκληρη τη ζωή, όχι μόνο μισή ζωή. Θέλουμε να αλλάξει ριζικά ο κόσμος και να απελευθερωθεί η ζωή μας

    Συναντιέμαι με τους ναυτεργάτες, αλλά και τους μεταλλουργούς από το Μαντούδι, που συνοδεύουν οι γυναίκες και τα παιδιά τους. Μάρτη με Απρίλη του 1976 πέρασαν διά πυρός και σιδήρου. Στρατιωτικός νόμος στην περιοχή χάριν του Μποδοσάκη. Άγριες συγκρούσεις με χωροφυλακή, συλλήψεις, καταδίκες, φυλακίσεις. Κάποιες απεργίες κράτησαν βδομάδες ή μήνες. Κάποιες έγιναν για συμπαράσταση σε άλλους απεργούς.

    Είναι απεργίες γεννημένες από το άθλιο μεροκάματο και συνθήκες δουλειάς με πληθωρισμό 24%, από το 48ωρο βδομαδιάτικο ωράριο, από την τρομοκρατία, τις απολύσεις, τους χουντικούς «συνδικαλιστές» ακόμη σε ΓΣΕΕ και ΑΔΕΔΥ που θα αντικατασταθούν στη ΓΣΕΕ παραμονές της Πρωτομαγιάς του 1976 από τους μεταχουντικούς «Μακρήδες», την ομάδα Καρακίτσου – Παπαγεωργίου, μέσα από όργιο αποκλεισμού οργανώσεων προκειμένου να προκύψουν οι «συσχετισμοί».

    Είναι απεργίες που αποφασίζονται από σωματεία διαλυμένα από τη χούντα που η ΓΣΕΕ δεν κάνει αποδεκτά, από νέα εργοστασιακά σωματεία που προκύπτουν με αυτοοργάνωση, ακόμη και με αποφάσεις συνελεύσεων σε τόπους δουλειάς  χωρίς συνδικαλιστική κάλυψη. Είναι οι απεργίες  που ο Καραμανλής χαρακτήρισε «αναρχικές» και σε υπουργικό συμβούλιο διαπίστωσε ότι «πρέπει να τις δαμάσωμεν».

    Και για να τις «δαμάσουν», αμέσως μετά την Πρωτομαγιά 1976 κατατέθηκε και ψηφίστηκε στη Βουλή από την πλειοψηφούσα ΝΔ ο αντεργατικός Νόμος 330. Ενάντια στον Νόμο 330 έγινε στις 25 Μαΐου η πρώτη πανεργατική απεργία στην Ελλάδα ύστερα από δεκαετίες, διήμερη, με συμμετοχή καθολική στο δημόσιο και 70% στον ιδιωτικό τομέα.

    Εκατό χιλιάδες εξαγριωμένοι απεργοί συναντήθηκαν με τους οικοδόμους στους δρόμους της Αθήνας σε πραγματικές μάχες με την αστυνομία που κατέβασε αύρες. Στο όργιο της δεύτερης μέρας μια αύρα άφησε στο πέρασμα της την Αναστασία Τσιβίκα νεκρή. Ο 330 δεν εφαρμόστηκε  και τελικά καταργήθηκε από την πρώτη κυβέρνηση ΠΑΣΟΚ, αφήνοντας έκτοτε πίσω του «κληρονομιά» τον χαρακτηρισμό σχεδόν κάθε απεργίας ως «παράνομης και καταχρηστικής». Το 2021 ο νόμος Χατζηδάκη ανέστησε τον 330, συναντώντας περιορισμένες αντιστάσεις.

    banner_300_250
    Picture of Νάντια Βαλαβάνη
    Η Νάντια Βαλαβάνη είναι συγγραφέας, οικονομολόγος και πρώην υπουργός

    Κεντρική φωτογραφία
    Νίκος Θεοδοσίου

    ΣΧΕΤΙΚΑ LINKS

    MORE STORIES

    Οικοδόμοι_Syllogiki Mnimi_shortstoriesgr
    Short

    Έρχονται οι (απεργοί) οικοδόμοι

    Η ομάδα Συλλογική Μνήμη ανθολογεί για το Short Stories μαρτυρίες από την πανοικοδομική απεργία του 1960, τις οποίες κατέγραψε στο ντοκιμαντέρ «Συνάδελφοι ηρωικοί οικοδόμοι» που προβλήθηκε στην Πλατφόρμα του Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης

    Gas Station_Μοχαμάντ_Tomn Sideris_shortstories
    Short

    Ο Μοχάμαντ και ο πατέρας μου: Οι παράλληλες ιστορίες δύο εργατών

    Ο Θωμάς Σίδερης συμπλέκει στο Short Stories την ιστορία ενός Πακιστανού πρόσφυγα με εκείνη του πατέρα του, εργάτη στη Ζώνη Περάματος, με αφορμή την προβολή της ταινίας του «Gas station» στην Πλατφόρμα του Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης

    ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΑΛΤΕΖΑΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ
    Short

    Δύο μόνα γαρίφαλα για τον Μιχάλη Καλτεζά

    Ο Αντώνης Ζήβας ξετυλίγει το νήμα που οδηγεί από την εξέγερση του 1973 στη δολοφονία του Μιχάλη Καλτεζά από τις δυνάμεις καταστολής στη διαδήλωση για την επέτειο του Πολυτεχνείου το 1985