Skip to content
Home » News » Η διάσωση χιλιάδων Εβραίων και οι κερασιές του Βίλνιους

Η διάσωση χιλιάδων Εβραίων και οι κερασιές του Βίλνιους

    Η διάσωση χιλιάδων Εβραίων και οι κερασιές του Βίλνιους

    Published

    Η διάσωση χιλιάδων Εβραίων και οι κερασιές του Βίλνιους

    Published
    Η Γιούλη Χρονοπούλου μεταφέρει στο Short Stories μια σπάνια πράξη ανυπακοής ενός Ιάπωνα διπλωμάτη να διασώσει Ευρωπαίους Εβραίους από τους ναζί

    Μέρες Απριλίου 2023. Ένα συνέδριο Ιστορίας με φέρνει στο Βίλνιους, την πρωτεύουσα της Λιθουανίας. Το ξενοδοχείο μου δίπλα στο ποτάμι Νέρις, που διασχίζει την πόλη, ο καιρός απρόσμενα ηλιόλουστος, η θερμοκρασία ελληνικά ανοιξιάτικη.

    Η παραποτάμια βόλτα μου για μια πρώτη γνωριμία με την πόλη είναι γεμάτη θαυμαστικά. Γρασίδι στις όχθες, χώροι για ανάπαυση, παιχνίδι, αθλητισμό, κυρίως μπάσκετ, δρόμοι για ποδήλατα και πατίνια περιμετρικά, ηρεμία και ομορφιά. Και ξάφνου ένα απροσδόκητο, μαγευτικό θέαμα – θαυμαστικό και μαζί ερωτηματικό. Μια παρόχθια πλαγιά με ανθισμένες κερασιές, λες και βρίσκεσαι στην Ιαπωνία.

    Πλησιάζω. Κόσμος κυκλοφορεί ανάμεσα στα δεκάδες ολάνθιστα δέντρα, αναπαύεται στη σκιά τους, ξεδιπλώνει σεντόνια για πικνίκ, διαβάζει, φωτογραφίζει. Νέοι και μεγαλύτεροι, ζευγάρια, παρέες, οικογένειες με παιδιά, μοναχικοί άνθρωποι απολαμβάνουν τη μέρα τους. Και ξάφνου έχω την απάντηση. Μια μνημειακή στήλη εξηγεί την παρουσία αυτών των πανέμορφων και εμβληματικών δέντρων στη λιθουανική πρωτεύουσα.

    Πρόκειται για ένα πάρκο μνήμης προς τιμήν του Ιάπωνα διπλωμάτη Chiune Sempo Sugihara (1900-1986), ο οποίος στη διάρκεια του καλοκαιριού του 1940, οπότε υπηρετούσε ως υποπρόξενος στο Κάουνας, την τότε πρωτεύουσα της Λιθουανίας, έσωσε χιλιάδες Εβραίους (προερχόμενους από την κατεχόμενη Πολωνία, αλλά και τη Γερμανία ή την ίδια τη Λιθουανία).

    Τους παραχώρησε ταξιδιωτικές βίζες, ώστε να φύγουν από την Ευρώπη μέσω Ιαπωνίας για διάφορους προορισμούς, έχοντας προηγουμένως εξασφαλίσει συμφωνία με τους Σοβιετικούς ώστε να διέλθουν από τη χώρα με τον υπερσιβηρικό σιδηρόδρομο και να περάσουν στην Ιαπωνία από το Βλαδιβοστόκ.

    Η κίνηση αυτή ήταν εξαιρετικά τολμηρή, αφού η ιαπωνική κυβέρνηση απαιτούσε εμφατικά να παραχωρούνται βίζες μόνο σε άτομα που διέθεταν τα απαιτούμενα επίσημα έγγραφα και είχαν τα χρήματα για την κάλυψη του ταξιδιού και της –έστω ολιγοήμερης– παραμονής τους στην Ιαπωνία, προϋποθέσεις στις οποίες δεν μπορούσαν να ανταποκριθούν όλοι.

    Ο Chiune Sugihara εξέδωσε γύρω στις 2.200 «βίζες ζωής», σώζοντας περί τους 6.000 Εβραίους

    Ο Σουγκιχάρα πήρε το προσωπικό ρίσκο να αγνοήσει τις εντολές και να χορηγήσει τις βίζες ζωής, όπως ονομάστηκαν. Ήταν μια σπάνια, όσο και γενναία, πράξη ανυπακοής. Για να τα καταφέρει, δούλευε περί τις 18 ώρες την ημέρα, ενώ έπρεπε να εξασφαλίσει και τη χρηματοδότηση.

    Σχετικά με τον αριθμό, η επικρατέστερη εκδοχή είναι ότι εξέδωσε γύρω στις 2.200 βίζες, σώζοντας περί τους 6.000 Εβραίους, καθώς χρησιμοποιείτο μία βίζα για τρία μέλη μιας οικογένειας.

    Το 1984 το Ισραήλ συγκατέλεξε τον Chiune Sugihara στους Δικαίους των Εθνών –ο μόνος Ιάπωνας που έχει λάβει αυτό τον τίτλο–, ενώ η τελετή ανακήρυξής του έγινε το 1985 στο Γιαντ Βασέμ στην Ιερουσαλήμ. Το 2001 παρουσία της χήρας του φυτεύτηκαν οι 200 κερασιές, δωρεά της ιαπωνικής κυβέρνησης, στο Βίλνιους, ενώ το μνημείο αναγέρθηκε την ίδια χρονιά από τους αποφοίτους του Πανεπιστημίου Wasada του Τόκιο, από το οποίο είχε αποφοιτήσει και ο Sugihara.

    Το 2020, το 80ό έτος από τη γενναία κίνησή του, κηρύχθηκε έτος του Chiune Sugihara στη Λιθουανία, με ποικίλες εκδηλώσεις, ενώ δημιουργήθηκε και ένα γλυπτό μνημείο προς τιμήν του στο Κάουνας.

    Ο ίδιος δεν μιλούσε γι’ αυτό. Τα τέσσερα παιδιά του έμαθαν πολύ καθυστερημένα για την πράξη του. Όταν ο γιος του Nobuki τον ρώτησε γιατί το έκανε, εκείνος απάντησε απλά: «Τους λυπήθηκα».

    banner_300_250
    Γιούλη Χρονοπούλου
    Η Γιούλη Χρονοπούλου είναι φιλόλογος

    Κεντρική φωτογραφία
    Γιούλη Χρονοπούλου

    ΣΧΕΤΙΚΑ LINKS

    MORE SHORT STORIES